Sinh Học lớp 12 - Chương 4 - Bài 16: Tạo giống mới nhờ công nghệ gen - Học Hay


Đăng bởi Trúc Vy | 17/03/2021 | 221
Sinh Học lớp 12 - Chương 4 - Bài 16: Tạo giống mới nhờ công nghệ gen - Học Hay

Video Sinh Học Lớp 12 - Tạo giống mới nhờ công nghệ gen - HocHay

Sinh Học Lớp 12 - Tạo giống mới nhờ công nghệ gen

Khái niệm công nghệ gen

Công nghệ gen là một quy trình công nghệ dùng để tạo ra những tế bào hoặc sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới, từ đó tạo ra cơ thể với những đặc điểm mới.

Các bước cần tiến hành trong kĩ thuật chuyển gen

Tạo ADN tái tổ hợp

  • Tách ADN ra khỏi tế bào cho và tách plasmit ra khỏi tế bào vi khuẩn.
  • Cắt đoạn ADN của tế bào cho và mở vòng plasmit bằng enzim cắt restrictaza (enzim này nhận ra vị trí cắt chính xác ở những nu xác định)
  • Nối đoạn vừa cắt vào plasmit tạo thành ADN tái tổ hợp nhờ enzim ligaza.

Đưa ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận

  • Chuyển ADN tái tổ hợp vào vi khuẩn, tạo điều kiện cho gen biểu hiện, vi khuẩn sẽ nhân lên nhanh chóng.
  • Sơ đồ đưa ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận

Phân lập dòng tế bào chứa ADN tái tổ hợp

  • Sàng lọc các tế bào có ADN tái tổ hợp để nhân lên thành dòng. (Vi khuẩn có khả năng sản sinh ra một lượng lớn sản phẩm của đoạn gen đó)
  • Sơ đồ phân lập dòng tế bào chứa ADN tái tổ hợp.

Ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen

Khái niệm sinh vật biến đổi gen

Là sinh vật mà hệ gen của nó đã được con người làm biến đổi cho phù hợp với lợi ích của mình

Các cách làm biến đổi gen của 1 sinh vật

  • Đưa thêm 1 gen lạ của 1 loài khác vào hệ gen (gọi là sinh vật chuyển gen)
  • Làm biến đổi 1 gen đã có sẵn trong hệ gen
  • Loại bỏ hoặc làm bất hoạt 1 gen nào đó trong hệ gen

Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen

Tạo động vật chuyển gen

* Mục tiêu:

  • Tạo nên giống mới có năng suất và chất lượng cao hơn
  • Sinh vật biến đổi gen có thể được tạo ra dùng trong ngành công nghiệp dược phẩm (như nhà máy sinh học sản suất thuốc cho con người)

* Phương pháp tạo động vật chuyển gen:

  • Tách lấy trứng ra khỏi cơ thể sinh vật rồi cho thụ tinh trong ống nghiệm (hoặc lấy trứng đã thụ tinh).
  • Tiêm gen cần chuyển vào hợp tử.
  • Cấy hợp tử đã được chuyển gen vào tử cung của con vật để nó mang thai và sinh đẻ bình thường.
  • Nếu gen được chuyển gắn thành công vào hệ gen của hợp tử và phôi phát triển bình thường thì sẽ cho ra đời 1 sinh vật biến đổi gen (chuyển gen)

* Thành tựu tạo động vật chuyển gen:

  • ​Chuyển gen pr người vào cừu
  • Chuyển gen hooc môn sinh trưởng của chuột cống vào chuột bạch→ KL tăng gấp đôi

Tạo giống cây trồng biến đổi gen

* Mục tiêu:

  • Tạo giống cây trồng kháng sâu hại
  • Tạo giống cây chuyển gen có đặc tính quí
  • Tạo giống cây biến đổi gen có sản phẩm được bảo quản tốt hơn.

* Phương pháp:

  • Tạo ADN tái tổ hợp: tách thể truyền và gen cần chuyển ra khỏi tế bào.
  • Xử lí plasmit và ADN chứa gen cần chuyển bằng enzim cắt restrictaza.
  • Nối đoạn vừa cắt vào plasmit nhờ enzim ligaza.
  • Tái sinh cây từ tế bào nuôi cấy à cây có đặc tính mới

* Thành tựu tạo giống cây trồng biến đổi gen:

  • Chuyển gen kháng thuốc diệt cỏ từ loài thuốc lá cảnh vào cây bông và đậu tương
  • Chuyển gen chống vi rút vào khoai tây.

Tạo giống vi sinh vật biến đổi gen

*Tạo chủng vi khuẩn E.coli sản xuất insulin của người

  • Insulin là hormone của tuyến tụy có chức năng điều hòa glucose trong máu. Trường hợp insulin do cơ thể sản xuất không đủ hoặc mất chức năng sẽ gây bệnh tiểu đường do glucose bị thải ra qua nước tiểu.
  • Gen tổng hợp insulin được tách từ cơ thể người và chuyển vào vi khuẩn E.coli bằng plasmid. Sau đó, nuôi cấy vi khuẩn để sản xuất insulin trên qui mô công nghiệp đáp ứng nhu cầu chữa bệnh cho con người

*Tạo chủng vi khuẩn E.coli sản xuất somatostatin

  • Somatostatin là loại hormone đặc biệt được tổng hợp từ não động vật, có chức năng điều hòa hormone sinh trưởng và insulin đi vào máu
  • Bằng công nghệ gen hiện nay đã tạo được chủng E.coli sản xuất somatostatin

*Thành tựu tạo giống vi sinh vật biến đổi gen:

  • Tạo vi khuẩn kháng thể miễn dịch cúm
  • Tạo gen mã hoá insulin trị bệnh đái tháo đường
  • Tạo chủng vi khuẩn sản xuất ra các sản phẩm có lợi trong nông nghiệp

Sơ đồ tư duy

Bài tập trắc nghiệm

Câu 1: Trong kĩ thuật chuyển gen, phân tử ADN tái tổ hợp được tạo như thế nào?

A. ADN plasmit sau khi được nối thêm vào một đoạn ADN của tế bào cho

B. ADN của tế bào cho sau khi được nối vào một đoạn ADN của tế bào nhận

C. ADN của tế bào nhận sau khi được nối vào một đoạn ADN của tế bào cho

D. ADN plasmit sau khi được nối thêm vào một đoạn ADN của tế bào nhận

Câu 2: Khâu nào sau đây đóng vai trò trung tâm trong công nghệ gen?

A. Tách chiết thể truyền và gen cần chuyển ra khỏi tế bào

B. Tạo ADN tái tổ hợp để chuyển gen

C. Phân lập dòng tế bào chứa ADN tái tổ hợp

D. Chuyển ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận

Câu 3: Thành tựu nào sau đây không phải là do công nghệ gen?

A. Tạo ra cây bông mang gen kháng được thuốc trừ sâu

B. Tạo ra cừu Đôly

C. Tạo giống cà chua có gen sản sinh etilen bị bất hoạt, làm quả chậm chín

D. Tạo vi khuẩn E.coli sản xuất insulin chữa bệnh đái tháo đường ở người

Câu 4: Để tạo ra động vật chuyển gen người ta đã tiến hành

A. Lấy trứng của con cái rồi cho thụ tinh trong ống nghiệm, sau đó đưa gen vào hợp tử (ở giai đoạn nhân non), cho hợp tử phát triển thành phôi rồi cấy phôi đã chuyển gen vào tử cung con cái

B. Đưa gen cần chuyền vào cơ thể con vật mới được sinh ra và tạo đều kiện cho gen đó biểu hiện

C. Đưa gen cần chuyển vào cá thể cái bằng phương pháp vi tiêm (tiêm gen) và tạo điều kiện cho gen được biểu hiện

D. Đưa gen cần chuyển vào phôi ở giai đoạn phát triển muộn để tạo ra con mang gen cần chuyển và tạo điều kiện cho gen đó được biểu hiện

Câu 5: Khi nói về vai trò của thể truyền plasmic trong kỹ thuật chuyển gen vào tế bào vi khuẩn, phát biểu nào sau đây là đúng?

A. Nếu không có thể truyền plasmit thì gen cần chuyển sẽ tạo ra quá nhiều sản phẩm trong tế bào nhận

B. Nhờ có thể truyền plasmit mà gen cần chuyển được nhân lên trong tế bào nhận

C. Nếu không có thể truyền plasmit thì tế bào nhận không phân chia được

D. Nhờ có thể truyền plasmit mà gen cần chuyển gắn được vào ADN vùng nhân của tế bào nhận

Đáp án: 

1. A

2. B

3. B

4. A

5. B

#sinhhoc12 #sinhhoclop12 #lythuyetsinhhoc12 #lythuyetsinhhoclop12 #tracnghiemsinhhoc12 #sinhhocnanghoc12 #onthisinhhoc #hochay

Xem thêm:


Công ty CP Giáo Dục Học Hay

Giấy phép kinh doanh số: 0315260428

Trụ sở: 145 Lê Quang Định, phường 14, quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh

Điện thoại: 028 3510 7799

TRUNG TÂM HỌC TIẾNG ANH ONLINE, TIẾNG ANH GIAO TIẾP, LUYỆN THI TOEIC, IELTS - CHI NHÁNH CÔNG TY CỔ PHẦN GIÁO DỤC HỌC HAY

Giấy phép kinh doanh số: 0315260428-001

Văn phòng: Lầu 3, 145 Lê Quang Định, phường 14, quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh.

Điện thoại: 0896 363 636

Email: lienhe@hochay.com - hochayco@gmail.com

Mạng xã hội HocHay - Giấy phép MXH số 61/GP-BTTTT ngày 19/02/2019